วิกฤตน้ำมันกับทางรอดของ 2 อุตสาหกรรมหลัก คือ อุตสาหกรรมการบินภาพรวมทั่วโลกขึ้นค่าโดยสาร ค่าธรรมเนียมการบิน ทยอยปิดเส้นทางบินที่ขาดทุน ลดความถี่จุดบินรายได้น้อย ส่งผลสะเทือนถึงอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแต่ละประเทศเตรียมทางออกไว้อย่างไร

น่าจับตาอย่างยิ่งเมื่อ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จัดทำแผนแม่บทประจำปี 2552 ตั้งเป้ารายได้ 1 ล้านล้านบาท จากตลาดต่างประเทศ 6.3 แสนล้านบาท และตลาดในประเทศ 4.07 แสนล้านบาท โดยฝากความหวังไว้กับสายการบินนานาชาติ ปัจจุบันมีเที่ยวบินทั่วโลกเข้าไทยประมาณ 650-700 เที่ยว/วัน เปอร์เซ็นต์หลักมาจากเที่ยวบินระหว่างไทย-เอเชีย (shorthaul) 75% และจากเที่ยวบินข้ามทวีประยะไกล (longhaul) อีก 25%

นางพรศิริ มโนหาญ ผู้ว่าการ ททท.กล่าวกับ ประชาชาติธุรกิจ ว่า ปี 2552 แนวโน้มการท่องเที่ยวจะดึงกำลังซื้อตลาดประเทศแบ่งเป็น 3 พื้นที่ พื้นที่ 1 ไทยสามารถรักษาแชมป์ไว้ได้ใน 5 ประเทศ มาเลเซีย สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา อิตาลี ฮ่องกง พื้นที่ 2 ไทยอาจเสียแชมป์หรือส่วนแบ่งตลาดใน 6 ประเทศ เกาหลี ญี่ปุ่น อินเดีย รัสเซีย อิสราเอล สาธารณรัฐประชาชนจีน พื้นที่ 3 ไทยจะแซงขึ้นไปเป็นแชมป์ใน 4 ประเทศ ออสเตรเลีย แอฟริกาใต้ ไต้หวัน สแกนดิเนเวีย

ในสถานการณ์ น้ำมัน ขึ้นราคาทุกวันตามที่ สมาคมท่องเที่ยวภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (PATA) หรือองค์การท่องเที่ยวโลก (World Tourism Organization : WTO) ส่งสัญญาณเตือนให้ผู้ประกอบธุรกิจทั้งอุตสาหกรรมท่องเที่ยวหาวิธีตั้งรับวิกฤตน้ำมันกำลังไต่ระดับจาก 140 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล อาจขยับขึ้นสูงสุดถึง 200 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรลเมื่อไรก็ได้ แต่ละประเทศควรวางกลยุทธ์เชิงรุก อันดับแรกต้องพึ่ง รายได้จากการท่องเที่ยวตลาดใกล้บ้าน รวมถึงประเทศไทยด้วย

น่าสนใจอย่างยิ่งว่าแผนแม่บทการตลาดท่องเที่ยวปี 2552 ททท.จับทางถูก สำนักงานแต่ละภูมิภาคในต่างประเทศหันมาให้ความสำคัญกับขุมทรัพย์ ตลาดใกล้บ้าน ใช้เวลาบิน 4-6 ชั่วโมง เพื่อตุน รายได้ ที่แน่นอนไว้ในมือประมาณ 282,850 ล้านบาท คิดเป็น 44.89% ของรายได้เป้าหมายทั้งหมด จำนวน 10.149 ล้านคน คิดเป็น 63.43%

ตลาดใกล้บ้านซึ่งเป็นลูกค้าประจำของไทยรวม 23 ประเทศ จาก 4 พื้นที่ ได้แก่ อาเซียน 10 ประเทศ 97,500 ล้านบาท เอเชียเหนือ/ตะวันออก 5 ประเทศ 138,950 ล้านบาท เอเชียใต้ 3 ประเทศ 26,100 ล้านบาท และน้องใหม่ตะวันออกกลาง 8 ประเทศ อีก 20,300 ล้านบาท

เพราะถึงแม้ปัจจัยเสี่ยงจาก ราคาน้ำมัน เศรษฐกิจโลกชะลอตัว แต่ทั้ง 23 ประเทศ ยืนยันจะมีประชากรเดินทาง ท่องเที่ยวต่างประเทศเพิ่มเฉลี่ยตามประมาณการของพาต้าและสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ พยากรณ์ปริมาณผู้โดยสารทั่วภูมิภาคเอเชียยังคง เพิ่มขึ้นไปจนถึงปี 2553 เฉลี่ยปีละ 6-8% สอดคล้องกับ ททท.ตั้งเป้าเพิ่มนักท่องเที่ยวต่างประเทศปีหน้า 16 ล้านคน เพิ่ม 3.36%

นายสันติชัย เอื้อจงประสิทธิ์ รองผู้ว่าการด้านตลาดต่างประเทศ ททท. กล่าวว่า การเพิ่มรายได้และจำนวนนักท่องเที่ยวจากตลาดระยะใกล้จะโหมใช้แคมเปญเที่ยวเมืองไทยภายใน 72 ชั่วโมง (72 Hours in Thailand) ผนวกกับไฮไลต์จุดขายสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมในโครงการ 7 มหัศจรรย์ท่องเที่ยวไทย (7 Wonders of Amazing Thailand) และยอมรับว่าปี 2552 ตลาดต่างประเทศได้ปรับลดเป้าหมายรายได้และจำนวนนักท่องเที่ยวลงจากแนวโน้มเดิมเหลือ 6.3 แสนล้านบาท เพิ่ม 5% ค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 39,375 บาท/คน/ครั้ง เพิ่ม 1.5% จากจำนวน 16 ล้านคน เพิ่มเพียง 3.36% ซึ่งต่ำกว่าเป้าเดิมราว 10%

กลยุทธ์ส่งเสริมตลาดการขายตั้งแต่ปีงบประมาณจะเริ่ม 1 ตุลาคม 2551-30 กันยายน 2552 เอเชียจะรุกโดยใช้แคมเปญเที่ยวเมืองไทยภายใน 72 ชั่วโมง ตลาด ตะวันออกกลางจะชูการขายเมดิคอลกับทัวร์การศึกษา

ขณะที่ วิษณุ เจริญศิลป์ ผอ.ททท. กรุงมอสโก รัสเซีย ระบุอัดเงินโฆษณาทำโปรโมชั่นสกัดนักท่องเที่ยวชะลอตัวเพราะปัญหาน้ำมันแพง โดยใช้งบฯเร่งด่วน 40-50 ล้านบาท เริ่มมกราคม 2552 เป็นต้นไป

พัชรีลักษณ์ สวัสดี ผอ.ททท.โตเกียว และทีมภูมิภาคญี่ปุ่น ประกาศผนึกทีมเปิดแคมเปญ พรีเมี่ยม เนื่องจากญี่ปุ่นยังเดินทางเข้าไทยปีละกว่า 1.2 ล้านคน บวกกับรัฐบาลญี่ปุ่นบูม Visit World Campaign ปลุกกระแสคนญี่ปุ่นเดินทางเที่ยวต่างประเทศภายในปี 2553 ให้ครบ 20 ล้านคน มีไทยเป็นเส้นทางเป้าหมาย 1 ใน 5 ปีหน้าเทรนด์ตลาดนี้จะมีกลุ่มใหม่เพิ่มอีก 3 ประเภท ได้แก่ คนสูงอายุ 60-69 ปี นักกีฬามาราธอน นักเรียนมัธยม และกลุ่มที่เพิ่งจะเข้าที่มีความสนใจใหม่มาแรงคือ กลุ่มจัดแต่งงานในไทย แต่ละครั้งจะมีมากกว่า 100 คนขึ้นไป มากกว่าคู่ฮันนีมูนซึ่งมีเพียง 2 คน

อำนวย เทียมกีรกุล ผอ.ททท.ปักกิ่ง และทีมงานจากเซี่ยงไฮ้ เตรียมกลยุทธ์ต่อยอดการขายท่องเที่ยวหลังจีนเป็น เจ้าภาพจัดแข่งขันโอลิมปิก 2008 ซึ่งปัจจุบันมีเที่ยวบินประจำไป-กลับ กรุงเทพฯ-จีน 240-250 เที่ยว/สัปดาห์ หลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวเฉิงตูภายในไม่เกิน 3 เดือนนี้กำลังซื้อจะกลับมาคึกคัก เนื่องจาก ททท.ปักกิ่งร่วมมือกับบริษัททัวร์ผลิตโปรแกรมเที่ยวคลายความซึมเศร้า ส่วนการบินไทยเองก็เร่งโฆษณาผ่านเคเบิลทีวีจีนร่วมกับ ททท.หันไปทำโฆษณากระตุ้นผ่านแมกาซีน

แผนแม่บทตลาดการท่องเที่ยวปี 2552 ไทย จะโชว์ความเหนือฝ่าวิกฤตน้ำมันและเศรษฐกิจชะลอตัว มุ่งหน้ามาถูกทางที่จะโกยลูกค้า ใกล้บ้าน อาเซียน เอเชีย ตะวันออกกลาง จาก 23 ประเทศ กว่า 500 เที่ยวบิน/สัปดาห์ ปั๊มรายได้ชัวร์ 282,500 ล้านบาท จาก 10.149 ล้านคน จุดเริ่มแผนตลาด ททท.ที่จะนำความสำเร็จมาค้ำยันเศรษฐกิจประเทศ หน้า 29