ด้ามสลายต้อกระจกแบบระบบสั่นด้วยคลื่นอัลตราโซนิก เป็นเทคโนโลยีของศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ(เอ็มเทค) ที่พัฒนามาเพื่อทดแทนเครื่องมือแพทย์นำเข้า ซึ่งราคาเกือบ 3 แสนบาท แถมยังมีอายุการใช้งานที่จำกัด ส่งผลให้ผู้ป่วยต้องรับภาระค่าสลายต้อกระจกในราคาแพง ขณะที่ผู้ป่วยโรคนี้ส่วนใหญ่อยู่ในชนบทห่างไกลและฐานะยากจน จึงไม่สามารถจ่ายค่ารักษาจำนวนมาก

ทีมงานเริ่มจากการศึกษากลไกภายในของด้ามสลายต้อของต่างประเทศพบว่าการทำงานไม่ซับซ้อน จึงเริ่มออกแบบตัวด้ามและอุปกรณ์หลักคือ ตัวกำเนิดคลื่นเสียงความถี่สูง (อัลตราโซนิก) เป็นเซรามิกแบบเพียโซอิเล็กทริก มีคุณสมบัติพิเศษคือเมื่อได้รับกระแสไฟฟ้าก็จะสร้างคลื่นเสียงความถี่สูงออกมา ซึ่งสามารถย่อยสลายต้อกระจกแทนการผ่าตัดได้

ที่ผ่านมาสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ประยุกต์ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงดังกล่าวในงานหลากชนิด เช่น เครื่องทำความสะอาดทางการแพทย์ อัญมณีและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ซับซ้อน เครื่องเสริมความงามและกายภาพบำบัดกล้ามเนื้อ เป็นต้น

ปัจจุบัน80% ของการรักษาโรคต้อกระจกจะใช้คลื่นอัลตราโซนิกซึ่งบาดแผลลดเหลือเพียง 3 มิลลิเมตร ลดการติดเชื้อ ลดการชอกช้ำของเนื้อเยื่อ ลดปัญหาสายตาเอียง และใช้เวลาพักฟื้นเพียงวันเดียว แต่ข้อเสียของการรักษาด้วยวิธีนี้คือ ราคาแพง ดร.พิทักษ์ เหล่ารัตนกุล นักวิจัยเอ็มเทค ในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัยด้ามสลายต้อกระจกแบบระบบสั่นด้วยคลื่นอัลตราโซนิก กล่าว

ส่วนความคืบหน้าของโครงการวิจัยขณะนี้นักวิจัยสามารถพัฒนาเซรามิกตัวกำเนิดคลื่นเสียง และประกอบเป็นตัวด้ามได้แล้ว รวมทั้งตรวจสอบคุณสมบัติต่างๆ เช่น ความถี่ในการสั่น ระยะในการสั่น โดยเทียบเคียงกับอุปกรณ์นำเข้า เครื่องต้นแบบที่พัฒนาขึ้นมีต้นทุนเพียงหลักพัน และราคาอาจจะต่ำลง หากผลิตในปริมาณมากระดับอุตสาหกรรม

ทีมงานเตรียมทดสอบใช้งานจริงของเครื่องต้นแบบภายในปีนี้โดยจะทดสอบกับดวงตาของสัตว์ที่ตายแล้ว เช่น วัว หมู จากนั้นจะขยายการทดสอบในสัตว์มีชีวิตและคนต่อไป พร้อมทั้งจะติดตั้งเสริมเซ็นเซอร์ตรวจสอบระบบความร้อน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพให้มากกว่าอุปกรณ์ที่ใช้ในปัจจุบัน