โดย นพ.ธีรวัฒน์ กุลทนันทน์ และคณะ

คำถามจากคุณสมหวัง ถามมาว่า ผมเล่นฟุตบอลแล้วโดนเตะที่ข้อเท้าทำให้ข้อเท้าพลิก ไปหาหมอ หมอบอกว่า เอ็นฉีกขาดที่บริเวณตาตุ่ม ผมหยุดมาสองเดือนแล้วครับ ผมใส่เฝือกสองอาทิตย์แรก แล้วต่อมาก็ไม่หาย ผมเลยไปหาหมอกดเส้น แต่จนวันนี้ทั้งประคบร้อนยังไงก็ไม่หาย ไปหาหมออีกทีบอกว่า ต้องส่องกล้องดู มีวิธีอื่นนอกจากผ่าตัดหรือเปล่าครับ

ผมขอเชิญ อจ.นพ.บวรฤทธิ์ จักรไพวงศ์ แพทย์ประจำสาขาเวชศาสตร์การกีฬา ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ตอบดังนี้ครับ

อาการบาดเจ็บข้อเท้า (ข้อเท้าแพลง) เป็นการบาดเจ็บที่พบได้บ่อยมากครับ ส่วนใหญ่การฟื้นตัวขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการบาดเจ็บและการบาดเจ็บร่วม เช่น กระดูกอ่อนบาดเจ็บ หรือกระดูกช้ำ-แตก เป็นต้น ความรุนแรงของการบาดเจ็บแบ่งได้เป็น 3 ระดับ ระดับที่ 1 บาดเจ็บเล็กน้อย ไม่มีการฉีกขาดของเส้นเอ็น ระดับที่ 2 มีการฉีกขาดบางส่วนของเส้นเอ็น ระดับที่ 3 เส้นเอ็นฉีกขาดหมด การรักษาเบื้องต้นทำได้โดย ใช้หลักการเบื้องต้นสำหรับการบาดเจ็บทั่วไปคือ ให้พัก ลดการใช้งาน ยกขาสูงและประคบด้วยความเย็น เพื่อลดอาการบวม รวมไปถึงการทำให้อยู่นิ่ง โดยการใส่เฝือกระยะสั้น 1-2 สัปดาห์ หลังจากนั้น ค่อยให้บริหารเพื่อฟื้นฟูครับ

โดยทั่วไปหากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1 เดือนครึ่ง-2 เดือน (เส้นเอ็นจะหายเอง ภายใน 6-8 สัปดาห์) ควรหาสาเหตุที่ทำให้ไม่หาย เช่น ผิวกระดูกอ่อนบาดเจ็บหรือกระดูกแตก ซึ่งสามารถทราบได้จากการตรวจร่างกายละเอียด หรือตรวจด้วยเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ครับ หากผ่าตัดส่องกล้องโดยการวินิจฉัยยังไม่แน่นอน โอกาสที่ส่องกล้องแล้วยังมีอาการเจ็บอยู่ก็มีสูงขึ้นครับ

ท้ายนี้ ผมได้แนบการบริหารข้อเท้าเพื่อฟื้นฟูความแข็งแรงของข้อเท้าหลังจากที่มีอาการบาดเจ็บมาด้วยครับ

การบริหารความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเท้า

1.ถ่วงถุงทรายที่หลังเท้า นั่งห้อยขาข้างเตียง กระดกข้อเท้าขึ้นลง เซ็ตละ 10-20 ครั้ง ทำซ้ำ 2-3 เซ็ต

2.สายยางคล้องข้างเท้า ด้านนอกกับเสาหรือขาโต๊ะ ส้นเท้าเป็นจุดหมุน บิดเท้าออกด้านนอก บริหารเช่นเดิม โดยคล้องสายยางทั้งด้านในและหลังเท้า ทำเซ็ตละ 10-20 ครั้งในแต่ละท่า ทำซ้ำ 2-3 เซ็ตต่อวัน อาจใช้การบริหาร เช่น เดินโดยใช้เท้าดันกับฝาผนังก็ได้

การบริหารที่เหมาะสมจะทำให้รู้สึกปวดตึงด้านข้างขาในช่วง 2-3 วันแรก หลังจากนั้น กล้ามเนื้อจะแข็งแรงขึ้นตามลำดับ

3.การบริหารกล้ามเนื้อมัดเล็กรอบข้อเท้า การทรงตัว และการประสานงานของเส้นประสาทเมื่อข้อเท้าแข็งแรงมากขึ้น (3-4 สัปดาห์) ให้ฝึกยืนบนพื้นที่มีความไม่มั่นคง เช่น กระดานกระดก (wobble board) หรืออาจดัดแปลงโดยการยืนทรงตัวบนพื้นราบ หรือหมอนแข็งๆ นานประมาณ 2-3 นาทีต่อครั้ง ทำซ้ำ 2-3 ครั้งต่อวัน

หวังว่าคงพอเข้าใจนะครับ ถ้ามีข้อสงสัยหรือคำถามประการใดเกี่ยวกับการออกกำลังกายหรือเล่นกีฬากรุณาส่งไปที่สาขาเวชศาสตร์การกีฬา ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ฯ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล หรือ Email address sisportsmed@hotmail.com สวัสดีครับ

หน้า 31