โดย การ์ตอง

ในระบอบประชาธิปไตย ประชาชนเข้ามามีบทบาททางการเมืองผ่านพรรคการเมือง

โครงสร้างพรรคการเมืองจึงออกมาในรูปสมาชิกพรรค เลือกคนกลุ่มหนึ่งขึ้นมาบริหารพรรค เรียกว่าคณะกรรมการบริหาร

นั่นเป็นการจัดตั้งพรรคการเมืองตามกติกาประชาธิปไตยสากล ด้วยโครงสร้างและกติกาแบบนี้ พรรคการเมืองจึงไม่ใช่ของหัวหน้าพรรคหรือกรรมการบริหาร แต่เป็นของสมาชิกพรรคซึ่งกระจายไปทั่วประเทศ ไปทุกสาขาอาชีพ โดยมีแนวความคิดและอุดมการณ์ทางการเมืองเป็นสายใยเชื่อมโยงให้ผูกพันในฐานะสมาชิกพรรคเดียวกัน

พรรคการเมืองจึงเป็นสถาบัน

การยุบพรรคการเมืองพรรคใดพรรคหนึ่งเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก หรือทำไม่ได้เลย เพราะส่งผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้าง เท่ากับเป็นการขัดขวางอุดมการณ์ต่อต้านแนวความคิดของสมาชิกพรรค เป็นเรื่องที่ขัดกับการปกครองระบอบประชาธิปไตย ซึ่งต้องยึดมั่นในเสรีภาพทางความคิด

แต่ประเทศไทยเรา การยุบพรรคดำเนินไปโดยไม่มีอะไรขึ้นมา พรรคไทยรักไทยถูกยุบไปก่อนหน้านั้น

ขณะนี้มีแนวโน้มว่าพรรคชาติไทย พรรคมัชฌิมาธิปไตย เลยไปถึงพรรคพลังประชาชน จะต้องถูกยุบไปตามรัฐธรรมนูญ และ พ.ร.บ.พรรคการเมือง

เหตุผลที่ถูกยุบคือมีกรรมการบริหารพรรคการเมืองคนหนึ่งไปทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง

เป็นเรื่องง่ายดายเหลือเกิน พรรคการเมืองซึ่งเป็นสถาบันของสมาชิกทั้งประเทศต้องถูกยุบด้วยความผิดของคนคนเดียว ความเป็นสถาบันของพรรคการเมืองไทยช่างเปราะบางยิ่ง

เมื่อสถาบันพรรคการเมืองอ่อนแอ ย่อมส่งผลกระทบต่อการเมืองในภาพรวม และสะเทือนต่อความเป็นไปของประเทศ เพราะไม่ว่าสถาบันพรรคการเมืองดีร้ายอย่างไร ด้วยกฎกติกาประชาธิปไตยหนีไม่พ้นที่จะเป็นกลไกสำคัญของการบริหารจัดการประเทศ

พรรคที่กระทบมากที่สุดในจำนวนพรรคที่มีแนวโน้มว่าจะถูกยุบคือพรรคชาติไทย

พรรคชาติไทยได้รับการจดทะเบียนพรรคการเมืองเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2517 เติบโตและพัฒนามายาวนานกว่า 30 ปี มีสมาชิกกระจายอยู่ทั่วประเทศ ไม่ว่าจะหล่อหลอมรวมกันด้วยแนวคิดแบบไหน น่าจะถือได้ว่ามีความเป็นสถาบันทางการเมืองที่พัฒนาคู่มากับการเมืองไทยได้

มองในมุมของประชาธิปไตย เป็นเรื่องน่าเศร้าอย่างยิ่งที่พรรคการเมืองซึ่งมีอายุยาวนานเพียงนี้จะต้องมาถูกยุบไป ไม่ใช่เรื่องคุณภาพของพรรคชาติไทยมีมากน้อยแค่ไหน แค่เป็นเรื่องที่สะท้อนว่าพรรคการเมืองประเทศไทยไม่ว่าพรรคไหนล้วนถูกยุบได้ไม่ยาก

คนที่ต้องเจ็บปวดที่สุดคือ นายบรรหาร ศิลปอาชา ทำงานการเมืองในเสื้อพรรคชาติไทยมากว่า 32 ปี เป็นรองเลขาธิการพรรค 3 ปี เลขาธิการพรรค 15 ปี และหัวหน้าพรรค 15 ปี

ในวัย 75 ปี นายบรรหารต้องเผชิญกับสภาวะกดดันที่พรรคการเมืองซึ่งเป็นผู้นำสมาชิกสร้างให้เป็นสถาบันมาทั้งชี้ชีวิตต้องถูกยุบ

ดูเหมือนไม่มีทางอื่นเลย สถานการณ์ทางการเมืองบีบบังคับให้นายบรรหารต้องสู้ เพื่อพิสูจน์ให้ได้ว่าพรรคชาติไทยเป็นสถาบันการเมืองที่ไม่ใช่จะยุบกันง่ายๆ

ด้วยประสบการณ์และความสัมพันธ์กับคนในวงการต่างๆ ที่มีมาอย่างยาวนานและกว้างขวาง เมื่อมังกรการเมืองระดับ บรรหาร ศิลปอาชา ถูกบังคับให้ต้องสู้

ย่อมเป็นเรื่องที่ชวนให้ติดตามอย่างยิ่ง เป็นการติดตามที่ห้ามกะพริบตา

หน้า 4