น้าชาติ ประชาชื่น nachart@yahoo.com

เรียนน้าชาติ

ดิฉันอยากได้ความรู้ว่าต้นสำรองคืออะไร ลูกสำรองต้มก่อนรับประทานมีผลดี-เสียอย่างไร ลูกสำรองไม่ต้มก่อนรับประทานมีผลดี-เสียอย่างไร ขอบคุณ

สาริกา

ตอบ สาริกา

สำรอง หรือ พุงทะลาย หรือ หมากจอง ชื่อวิทยาศาสตร์ Scaphium macropodum Beaum Sterculiacea จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ลำต้นกลม สูงประมาณ 14-15 เมตร ชอบอากาศร้อนชื้น พบมากแถบจังหวัดจันทบุรี ต้นเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับรูปไข่แกมขอบขนาน หรือรูปไข่แกมใบหอก กว้าง 10-12 เซนติเมตร ยาว 15-25 เซนติเมตร แตกกิ่งก้านสาขาเฉพาะช่วงปลายยอดของต้น ดอกช่อออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเขียวอ่อน มีขนสีแดงที่กลีบเลี้ยง ผลมีลักษณะแผ่เป็นแผ่นขนาดใหญ่ แตกขณะยังอ่อนทำให้มีลักษณะเหมือนเรือ เมล็ดรูปรีสีน้ำตาล

ผลสำรองเป็นสมุนไพรที่ตลาดต่างประเทศต้องการมาก โดยเฉพาะประเทศจีน เป็นที่ยอมรับและรู้จักกันดีในวงการแพทย์และเภสัชกรรมโบราณ โดยคนโบราณจะเข้าป่าเพื่อเก็บลูกสำรองนำมาแช่น้ำกิน แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ทำให้ชุ่มคอ ขณะที่ปัจจุบันนิยมทำน้ำพร้อมดื่ม

ข้อมูลสมุนไพรสวนสิริรุกขชาติ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ความรู้ว่า เมื่อนำผลหรือลูกสำรองมาแช่น้ำทิ้งไว้ประมาณ 15-20 นาที จะพองตัวแตกออก เนื้อมีลักษณะเป็นชิ้นบางๆ คล้ายสาหร่ายสีน้ำตาล พองตัวได้ดีในน้ำ มีความสามารถในการดูดซับน้ำ เนื้อสำรองเป็นพวกสารเมือก มีสรรพคุณแก้ร้อนใน กระหายน้ำ โดยนิยมนำผลสำรองที่แช่น้ำแล้วมาต้มรับประทานทั้งน้ำและเนื้อ อาจใส่น้ำตาลกรวด หรือน้ำเชื่อมก็ได้ เพื่อให้รสชาติหวานหอมน่ารับประทานยิ่งขึ้น ถ้าต้องการให้มีรสชาติมากขึ้นให้ใส่น้ำแข็งหรือนำเข้าตู้เย็น

ในประเทศอินเดียมีรายงานว่าสำรองสามารถใช้รักษาอาการอักเสบ แก้ไข้ และขับเสมหะ ขณะที่จีนใช้สำรองร่วมกับชะเอมจิบบ่อยๆ แก้อาการเจ็บคอ ลดอาการปวด บำรุงไต

ปัจจุบันยังมีผู้นำสำรองไปรับประทานเพื่อลดความอ้วน เนื่องจากสำรองสามารถพองตัวได้ดี กำจัดไขมันออกจากร่างกาย ล้างไขมันในลำไส้ โดยช่วยดูดซับไขมันเอาไว้แล้วอุ้มไปทิ้งพร้อมการขับถ่าย เป็นที่มาของชื่อ พุงทะลาย คือเชื่อว่ากินเป็นประจำจะช่วยลดพุงได้ โดยการกินก่อนนอนจะช่วยให้ขับถ่ายดีในตอนเช้า

วิธีการทำน้ำสำรอง 1.นำลูกสำรองไปล้างน้ำเอาเศษผงที่ติดมากับเปลือกออกให้มากที่สุด 2.นำลูกสำรองไปแช่น้ำไว้ประมาณ 4-5 ชั่วโมง โดยพยายามกดให้ลูกสำรองจมไว้ (เพื่อที่จะได้พองออกมากที่สุด) 3.เมื่อลูกสำรองพองออกได้ที่แล้วจะเห็นเป็นวุ้นๆ ลอยอยู่ ให้เลือกเอาเมล็ดออก โดยน้ำวุ้นที่ได้ยังมีเปลือกปนอยู่ด้วย 4.นำวุ้นที่ได้ใส่ตะแกรงตาถี่ๆ แล้วเปิดน้ำไล่น้ำเก่าออกจนหมดกลิ่น (น้ำสีดำเปลี่ยนเป็นน้ำใส)

5.ตักวุ้นใส่ผ้ากรอง รวบผ้าแล้วบีบรูดเอากากออก เอาเฉพาะเนื้อวุ้นไว้ (ตักวุ้นใส่ผ้ากรองทีละน้อยพอที่จะรูดออกได้) 6.นำวุ้นที่ได้เติมน้ำแล้วนำไปต้ม คอยคนไม่ให้ติดก้นหม้อ ใส่น้ำตาลทราย หรือน้ำตาลกรวด หรือน้ำหญ้าหวาน ตามต้องการ

ลูกสำรองก่อนต้มกับยังไม่ต้ม มีสรรพคุณไม่ต่างกัน แต่ส่วนใหญ่นำมาต้มและปรุงรสเพื่อให้ง่ายต่อการดื่ม

หน้า 22