nachart@yahoo.com

เรียนน้าชาติ หลานอยากทราบประวัติพระยารัษฎานุประดิษฐ์ ณ ระนอง ขอบพระคุณหลายเด้อ

แก่น

ตอบ แก่น

พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี นามเดิม คอซิมบี้ แปลว่า ผู้มีจิตใจงาม เกิดที่จังหวัดระนอง เมื่อวันพุธ เดือน 5 ปีมะเส็ง พ.ศ.2400 เป็นบุตรสุดท้องของพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี (คอซู้เจียง) จีนฮกเกี้ยนที่ได้รับบรรดาศักดิ์เลื่อนฐานะจากพ่อค้าเป็นขุนนาง โดยโปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ พระยารัตนเศรษฐี และพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี จางวางผู้กำกับเมืองระนอง ตามลำดับ เป็นต้นสกุล ณ ระนอง กับมารดาเป็นชาวนาชื่อ กิ้ม

พ.ศ.2425 หลังจากบิดาถึงอนิจกรรม เข้ารับราชการในแผ่นดินรัชกาลที่ 5 โดยพี่ชายคือ คอซิมก๊อง เจ้าเมืองระนองขณะนั้น (ต่อมาเป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลชุมพร ราชทินนามบรรดาศักดิ์ พระยารัตนเศรษฐี และพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี สืบจากบิดา) นำตัวไปถวายเป็นมหาดเล็ก โปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ หลวงบริรักษ์โลหะวิสัย ผู้ช่วยเมืองระนอง แล้วเลื่อนเป็นที่ พระอัษฎงคตทิศรักษา เจ้าเมืองกระบุรี

งานราชการของท่านได้แสดงความสามารถสร้างบ้านบำรุงเมืองให้เป็นที่ปรากฏ จึงโปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี เจ้าเมืองตรังในปี พ.ศ.2433 และต่อมา พ.ศ.2455 โปรดเกล้าฯ ให้เป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ต ปกครองภูเก็ต ตรัง พังงา กระบี่ ตะกั่วป่า ระนอง สตูล

ด้วยแนวความคิด ความร่ำรวยในอาชีพด้านการเกษตรนั้นคือความร่ำรวยของประชาชนโดยทั่วๆ ไป และนั่นก็คือความมั่นคงของชาติอันเป็นส่วนรวม นำสู่กำเนิดยางพาราในประเทศไทย โดยความคิดที่จะนำยางพาราเข้ามาปลูกเกิดขึ้นเมื่อไปดูงานในประเทศมลายู เห็นปลูกยางกันมีผลดีมากก็เกิดความสนใจจะนำยางเข้ามาปลูกในประเทศไทยบ้าง แต่ฝรั่งซึ่งเป็นเจ้าของสวนยางหวงพันธุ์มาก ทำให้ไม่สามารถนำพันธุ์ยางกลับมาได้

กระทั่ง พ.ศ.2444 พระสถลสถานพิทักษ์ (ยู่เกี๊ยด ณ ระนอง ผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง บุตรบุญธรรมของคอซิมก๊อง) นำกล้ายาง 4 ลังจากอินโดนีเซียมาปลูกในเนื้อที่ประมาณ 45 ไร่ ช่วงเวลานั้นพระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้ส่งคนไปเรียนวิธีปลูกยางมาสอนประชาชน พร้อมให้นำพันธุ์ยางแจกจ่ายและส่งเสริมให้ปลูกทั่วไป ยุคนั้นชาวบ้านเรียกยางพาราว่า ยางเทศา และทุกวันนี้ยกย่องพระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี เป็น บิดายางพาราไทย

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้รับการยกย่องรวมไปถึงในหมู่ชาวต่างประเทศและตลอดแหลมมลายู ว่าเป็นผู้มีความสามารถสูง มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เป็นทั้งนักปกครองและนักพัฒนา โดยเฉพาะคราวย้ายเมืองจากตำบลควนธานีไปอยู่ตำบลกันตัง ด้วยเหตุผลที่ว่ามีทำเลการค้าที่ดีกว่า และสร้างท่าเรือที่กันตังส่งเสริมการค้ากับต่างประเทศ ทั้งให้ความสำคัญต่อการสร้างถนน สายสำคัญคือสายตรัง-พัทลุง ที่ตัดผ่านเขาพับผ้า และการศึกษา ซึ่งแม้จะเขียนหนังสือไม่ได้ แต่ด้วยประจักษ์ในคุณค่าของการศึกษา ได้พยายามสนับสนุนทุกทาง เช่น ให้ใช้วัดเป็นโรงเรียน จัดหาครูและนิมนต์พระสงฆ์ไปสอน

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ถึงแก่อนิจกรรมที่บ้านจักรพงษ์ ปีนัง เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2456 หลังจากถูกหมอจันทร์ บริบาล แพทย์ประจำจังหวัดลอบยิงที่สะพานเจ้าฟ้า ท่าเรือกันตัง 45 วัน เพื่อแสดงกตัญญูราษฎรและข้าราชการจังหวัดตรังสมทบทรัพย์สร้างอนุสาวรีย์ขึ้นที่ตำบลทับเที่ยง อำเภอเมือง จังหวัดตรัง ทำพิธีเปิดวันที่ 8 เมษายน 2494 และวันที่ 10 เมษายนของทุกปี ได้ยกเป็น วันพระยารัษฎานุประดิษฐ์

หน้า 22