ทำไมน้ำผสมน้ำปลา มารวมกับน้ำผสมเกลือถึงไม่รวมตัวกัน

ลูกเหม็นเต้นระบำได้ สบู่ติดไฟ เป็นเพราะอะไร

วิทยาศาสตร์มีคำตอบเสมอ พระฤๅษีจะอธิบาย ให้ฟัง

พระอภัยมณี วรรณกรรมที่มีชื่อเสียงของสุนทรภู่ที่มีเนื้อเรื่องมหัศจรรย์อลังการ ถูกนำมาจัดแสดงเป็นไซเอินซ์โชว์ (SCIENCE SHOW) น้ำมหัศจรรย์ การทดลองวิทยาศาสตร์ที่สนุกและตื่นเต้นดั่งเล่นกล แต่อธิบายได้ด้วยหลักการวิทยาศาสตร์ โดยนักเรียนชั้นป.6 โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ซึ่งเป็นโรงเรียนแกนนำวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยา ศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) คว้ารางวัลชนะเลิศ เหรียญทองการแสดงวิทยาศาสตร์ ช่วงชั้นที่ 2 ในงานศิลปหัตถกรรมนัก เรียน ภาคกลางและภาคตะวันออก ประจำปี 2550

น้องเบสต์ ด.ช.วิศเวศ ปิยะมงคล น้องกาย ด.ช. วิชัยเกียรติ แสงรัตนทองคำ และ น้องดรีม ด.ญ.จุฑามณี ภู่พรายงาม ผนึกกำลังสามประสาน แสดงเป็น ฤๅษี พระอภัยมณี และ นางเงือก ให้ฤๅษีเป็นนักปราชญ์ช่วยประสิทธิ์ประสาทวิชาให้ พร้อมกับดนตรีไทยวงใหญ่ที่เพื่อนๆ รวมตัวกันมาเล่นประกอบเป็นแบ๊ก อัพเพิ่มบรรยากาศให้กับโชว์ครั้งนี้

คุณครูมยุรี แสงรัตนทองคำ อาจารย์ที่ปรึกษาการแสดงทางวิทยาศาสตร์ชุดนี้ กล่าวถึงที่มาของการใช้บทละครพระอภัยมณีมานำเสนอว่า พระอภัยมณีเป็นส่วนหนึ่งของบทเรียนวิชาภาษาไทยของนักเรียนชั้นป.5 และป.6 จึงนำมาบูรณาการเป็นละครร้องประกอบการทดลองวิทยาศาสตร์

การคัดเลือกกิจกรรมที่ใช้ในไซเอินซ์โชว์ เกิดจากการที่เด็กๆ ค้นคว้าหาการทดลองที่ตนเองสนใจ เช่น น้องกายชอบอ่านหนังสือการ์ตูนเกี่ยวกับการทดลองทางวิทยาศาสตร์ ก็จะนำการทดลองที่สนใจมาทำเป็นแผนการทดลองแล้วนำเสนอคุณครูที่ปรึกษา เมื่อได้รับความเห็นชอบจึงทดลองซ้ำเพื่อให้ชำนาญ สุดท้ายจึงนำมาประกอบกับบทละครร้องและการแต่งกายที่สวยงามตามท้องเรื่องพระอภัยมณี

น้องเบสต์ น้องกาย และ น้องดรีม ช่วยกันเล่าถึงสาเหตุที่เลือกเนื้อหาเรื่อง น้ำมหัศจรรย์ มาแสดงว่า เนื่องจากเคยเรียนเกี่ยวกับของเหลว และการเปลี่ยนสถานะของของเหลว จึงเกิดความคิดจะทดลองเกี่ยวกับสสารของเหลวว่าสัมพันธ์กับวิทยาศาสตร์อย่างไร

การแสดงนี้แบ่งเป็น 3 เรื่อง เรื่องที่ 1 คือ น้ำไม่ผสมกัน เป็นการทดลองเกี่ยวกับการแยกตัวของของเหลว เรื่องที่ 2 ลูกเหม็นเต้นระบำ ทดลองเกี่ยวกับการทำปฏิกิริยากับสสารโดยใช้สารเคมีเพื่อให้สสารนั้นเคลื่อนไหวได้ และเรื่องที่ 3 เชื้อเพลิงสบู่ ทดลองเพื่อให้ได้สสารใหม่ที่ติดไฟได้เพียงแค่ใช้สบู่ผสมแอลกอฮอล์

การทดลองน้ำไม่ผสมกัน เด็กๆ ช่วยกันเทน้ำใส่แก้วในปริมาณที่เท่ากัน จากนั้นเติมน้ำปลาลงในแก้ว ส่วนอีกแก้วทำเช่นเดียวกันแต่เติมเกลือแล้วคนให้ละลาย นำกระดาษแข็งมาปิดแก้วที่เติมน้ำปลา ค่อยๆ คว่ำแก้วประกบกับแก้วที่เติมเกลือ แล้วค่อยๆ ดึงกระดาษที่คั่นอยู่ระหว่างแก้วทั้งสองออกช้าๆ จะพบว่าน้ำทั้งสองชนิดจะไม่รวมตัวกัน

งานนี้ฤๅษีอธิบายว่าที่เป็นอย่างนั้นเพราะ เกลือมีความหนาแน่นมากกว่าน้ำปลา หลักการนี้เองที่คนลอยตัวในทะเลสาบเดดซีได้ เพราะน้ำหนักคนหนาแน่นน้อยกว่าน้ำในทะเลสาบที่มีเกลือผสมอยู่มาก

การทดลองลูกเหม็นเต้นระบำ รินน้ำใส่แก้วขนาดใหญ่แล้วเติมผงฟูลงไปประมาณ 2 ช้อนโต๊ะ ใส่น้ำส้มสายชู 2 ช้อนชา หยดสีน้ำลงไปเล็กน้อย จากนั้นใส่ลูกเหม็นลงไปในน้ำ เมื่อลูกเหม็นจมลงในน้ำแล้วจะเห็นว่าลูกเหม็นเริ่มเคลื่อนไหวช้าๆ แต่ถ้าลูกเหม็นไม่เคลื่อนไหวก็เติมผงฟูกับน้ำส้มสายชูลงไปอีก

การใช้สารเคมีที่อยู่ใกล้ตัวนำมาทดลองทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ จึงเกิดแรงดันให้ลูกเหม็นลอยตัว ฤๅษีบอก

การทดลองเชื้อเพลิงสบู่ ฝนสบู่ให้เป็นผงแล้วผสมแอลกอออล์เข้ากับผงสบู่ในถ้วยกระดาษ นำผงสบู่ที่อยู่ในถ้วยไปแช่ในน้ำร้อนสักครู่ จากนั้นค่อยๆ คนจนเข้ากัน เมื่อส่วนผสมสบู่กับแอลกอฮอล์เป็นเนื้อเดียวกันแล้วเทใส่กระป๋องเปล่า ทิ้งไว้ประมาณ 10 นาทีจนแข็งตัว แล้วใช้เชื้อเพลิงจุดลงในกระป๋อง จะเกิดการติดไฟขึ้น ผงสบู่ทำหน้าที่เป็นเชื้อเพลิงเหมือนฟืนทำให้จุดไฟได้ง่ายขึ้น ฤๅษีเล่า

การทดลองทั้งสามอย่างนี้ล้วนแต่เป็นพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่มีในบทเรียนชั้นประถมศึกษา ทำการทดลองได้ง่าย ไม่อันตราย เพียงแต่มีผู้ใหญ่คอยดูระหว่างที่ทดลอง

ประโยชน์ที่เด็กๆ ได้รับจากการแสดงวิทยาศาสตร์ในครั้งนี้คือนักเรียนสามารถบูรณาการความรู้มาประยุกต์ใช้นำเสนอ และนำหลักการทางวิทยาศาสตร์มาอธิบายปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้อย่างมีเหตุผล นอกจากนั้นยังเป็นพื้นฐานสร้างความเชื่อมั่น กล้าแสดงออก และรู้จักการทำงานเป็นกลุ่มด้วย คุณครูมยุรีกล่าว

หน้า 22