นายช่าง

จากกรณีกลุ่มบุคคล 24 คน ฟ้องต่อศาลปกครอง ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นระงับการก่อสร้างอาคารสูงสองหลังในซอยร่วมฤดี ฟ้องผู้อำนวยการเขตปทุมวันและผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ละเลยต่อการปฏิบัติหน้าที่และปฏิบัติหน้าที่ล่าช้า และไม่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งเอ่ยถึงในสัปดาห์ก่อนนั้น

ในสัปดาห์นี้จะกล่าวถึงเรื่องสำคัญที่เกี่ยวข้องกันและสำคัญมาก นั่นคือเรื่องผังเมือง หลักเกณฑ์ทางผังเมืองรวม

กรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลักของประเทศ มีกฎกระทรวงผังเมืองรวมกรุงเทพฯ มา 4 ฉบับแล้ว ทุกฉบับก็มีลักษณะอย่างเดียวกันคือ การควบคุมการใช้ที่ดินเพื่อหวังให้ใช้ที่ดินกรุงเทพฯ เป็นไปอย่างมีเหตุผลต่อหลักเกณฑ์ทางผังเมือง

เช่น มีการกำหนดเขตพื้นที่เพื่อใช้ประโยชน์ต่างๆ เช่น พื้นที่เพื่อการอยู่อาศัย พื้นที่เพื่อการเกษตรกรรม พื้นที่เพื่อการพาณิชยกรรม พื้นที่เพื่อการอุตสาหกรรม และอื่นๆ โดยแบ่งเป็นเขตพื้นที่มีการกำหนดพื้นที่เป็นสีต่างๆ และกำหนดความหนาแน่นหรือพื้นที่ที่อนุญาตให้ก่อสร้างอาคารได้เป็นกี่เท่าของพื้นที่ดิน

ในการออกแบบวางผังเมืองรวม นอกจากจะกำหนดแนวทางการพัฒนาเมืองว่าควรจะมีรูปแบบไปทางใด การกำหนดแนวทางการพัฒนาเมืองก็มีหลักเกณฑ์ไม่ต่างจากการออกแบบอาคารทั่วไปที่จะต้องกำหนดประโยชน์ใช้สอยของพื้นที่ต่างๆ กำหนดรูปแบบรูปทรงอย่างไร มีรายละเอียดของงานที่เรียกว่า งานระบบ ได้แก่ ระบบถนนหนทาง การจราจร การประปา ไฟฟ้า การระบายน้ำเสีย น้ำฝน ฯลฯ

ประเด็นสำคัญของผังเมืองรวมกรุงเทพมหานครที่เป็นปัญหาคือ ไม่เคยมีการกำหนดไว้ในทุกฉบับคือ แผนผังสาธารณูปโภค อันได้แก่

- แผนผังแสดงระบบหนทาง ซอยแยกทั้งหมด ขนาดของถนน ทางเท้า

- แผนผังแสดงระบบประปา

- แผนผังแสดงระบบไฟฟ้ากำลัง

- แผนผังแสดงระบบท่อระบายน้ำฝน

- แผนผังแสดงระบบท่อระบายน้ำ ระบบบำบัดน้ำโสโครก

แผนผังเหล่านี้จะต้องแสดงขนาด ชนิด ประเภทของวัสดุอุปกรณ์ที่ประกอบขึ้นเป็นระบบ แต่กรุงเทพมหานครไม่เคยจัดทำแผนผังระบบสาธารณูปโภคที่กล่าวมานี้ เมื่อมีผู้ประสงค์จะก่อสร้างอาคารสูงอาคารขนาดใหญ่ ก็ดูไปที่ผังเมืองรวมกรุงเทพฯ ว่าที่ดินที่ตนจะใช้ก่อสร้าง เขาอนุญาตให้ก่อสร้างอาคารประเภทใดได้บ้าง ซึ่งซอยร่วมฤดีอยู่ในเขตพื้นที่อาคารพักอาศัยหนาแน่นมาก อนุญาตให้ก่อสร้างอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษได้ แต่ยังมีเรื่องที่จะต้องตรวจสอบต่อตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคารว่า อาคารสูงอาคารขนาดใหญ่นั้นอนุญาตให้ก่อสร้างได้เฉพาะพื้นที่ก่อสร้างที่อยู่ติดกับทางสาธารณะกว้างไม่น้อยกว่า 10 เมตร

เรื่องสำคัญคือ กทม. โดยเฉพาะผังเมืองรวมกรุงเทพฯ ไม่มีผังถนนหนทางที่ชัดเจน ถูกต้อง ที่กำหนดเขตทางไว้ว่ากว้างเท่าไร ก็แน่นอนต้องมีการรังวัดตรวจสอบกันทุกครั้งที่มีการขออนุญาตก่อสร้าง

ตรงนี้แหละคือสาเหตุของการตีความว่า ถนนหนทางตรงนั้นกว้างเท่าไร การจะรังวัดสอบเขตกันนั้นกระทำโดยเจ้าหน้าที่ ซึ่งไม่มีประชาชนคนใดรู้และทราบขนาดที่แท้จริง การรายงาน การรังวัดสอบเขตจึงขึ้นอยู่กับเจตนาของเจ้าหน้าที่ ว่ามีเจตนาดี เจตนาชอบ หรือเจตนาเพื่อหาประโยชน์ เพราะไม่เคยมีการตรวจสอบ (เรื่องอย่างนี้มีกันบ่อยแต่ไม่เป็นเหตุเพราะไม่มีการฟ้องร้อง)

ผลของมันก็เกิดจากเหตุของความไม่ชัดเจนทางผังเมืองรวมเป็นเบื้องต้น ซึ่งขณะนี้ผังเมืองรวมกรุงเทพฯ ก็กำลังจะหมดอายุ และเริ่มจัดหาผังเมืองรวมกรุงเทพฯ กันใหม่

นั่นคือ ในผังเมืองรวมกรุงเทพฯ ฉบับต่อไปจะมีแผนผังสาธารณู ปโภคให้ครบถ้วนตามพระราชบัญญัติผังเมืองได้หรือไม่ หรือจะมีเพียงการใช้ที่ดินแล้วปล่อยปัญหาอย่างนี้ให้เกิดขึ้นจะได้สมประโยชน์ของผู้แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบกันต่อไป