นับจากเศรษฐกิจไทยต้องเผชิญกับบทเรียนวิกฤตการณ์ทางการเงินเมื่อปี 40 หรือ วิกฤตการณ์ต้มยำกุ้ง ประเทศไทยก็มีความพยายามจะนำระบบคุ้มครองเงินฝากมาใช้

และในที่สุดก็ประสบผลสำเร็จเมื่อพ.ร.บ.สถาบันคุ้มครองเงินฝาก จะเริ่มใช้อย่างเป็นทางการในวันที่ 11 ส.ค.นี้

โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เป็นผู้เสนอ ผ่านการพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เมื่อวันที่ 19 ธ.ค.50 และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 13 ก.พ.51 จากนั้นได้ให้เวลาในการจัดตั้งสถาบันคุ้มครองเงินฝาก 6 เดือน ก่อนกฎหมายมีผลบังคับใช้

สถาบันคุ้มครองเงินฝากได้รับการจัดสรรเงินจดทะเบียนเบื้องต้นจากรัฐบาลไม่เกิน 1,000 ล้านบาท กำหนดเปิดทำการวันที่ 11 ส.ค.51 หรือวันเดียวกับที่พ.ร.บ.สถาบันคุ้มครองเงินฝากมีผลบังคับใช้ สำนักงานตั้งอยู่ที่อาคารอีสท์วอเตอร์ เลขที่ 10 ถนนวิภาวดีรังสิต 5 แขวงจอมพล จตุจักร กรุงเทพฯ 10900

สำหรับสถาบันการเงินที่อยู่ภายใต้กฎหมายคุ้มครองเงินฝาก ประกอบด้วย ธนาคารพาณิชย์ 34 แห่ง บริษัทเงินทุน 5 แห่ง และบริษัทเครดิตฟองซิเอร์ 3 แห่ง

ไม่ครอบคลุมถึงธนาคารเฉพาะกิจของรัฐ อาทิ ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ธนาคารอาคารสงเคราะห์ รวมถึงธนาคารและสถาบันการเงินอื่นที่มีกฎหมายเฉพาะตั้งขึ้น เช่น ธนาคารอิสลาม กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) และกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

สถาบันการเงินแต่ละแห่งที่เคยนำส่งเงินเข้ากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน จะเปลี่ยนมานำส่งเบี้ยประกันในอัตราไม่เกิน 1% ของยอดเงินฝากเฉลี่ยเข้าสถาบันคุ้มครองเงินฝาก โดยเบี้ยประกันอาจเก็บแตกต่างกันตามประเภท หรือฐานะการดำเนินงานของสถาบันการเงิน แต่เบื้องต้นจะเก็บเท่ากันทุกธนาคาร ที่ 0.4% ของเงินฝากรวมบริหารงาน

//

สถาบันคุ้มครองเงินฝากจะมีคณะกรรมการสถาบันคุ้มครองเงินฝาก ประกอบด้วย กรรมการที่มาจากกระทรวงการคลัง ธนาคารแห่งประเทศไทย และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ อีกไม่น้อยกว่า 3 คน แต่ไม่เกิน 5 คน โดยต้องเป็นผู้ทรงคุณวุฒิด้านการเงินการคลัง และด้านกฎหมายอย่างน้อยด้านละ 1 คน มีผู้อำนวยการสถาบันคุ้มครองเงินฝาก เป็นกรรมการ และเลขานุการ โดย รมว.คลัง เสนอชื่อประธานกรรมการ และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิต่อคณะรัฐมนตรี เพื่อพิจารณาแต่งตั้ง

หลักการของกฎหมายดังกล่าวต้องการลดภาระการค้ำประกันเงินฝากของรัฐบาลจำนวนมหาศาลกว่า 1.4 ล้านล้านบาท จากในอดีตที่ใช้เงินภาษีของประชาชนจ่ายคืนเงินต้นและดอกเบี้ยเต็มจำนวนให้ผู้ฝากเงินที่เป็นลูกค้าอยู่ในธนาคารหรือสถาบันการเงินที่ประสบปัญหาจนต้องปิดกิจการ

โดยพ.ร.บ.สถาบันคุ้มครองเงินฝาก กำหนดทยอยลดการคุ้มครองผู้ฝากเงินเต็มจำนวนตามที่กำหนดตามกฎหมาย คือ

ในปีแรก (11 ส.ค.51-10 ส.ค.52) สถาบันคุ้มครองเงินฝากจะคุ้มครองเงินฝากเต็มจำนวน ผู้ฝากเงินจะไม่ได้รับผลกระทบใดๆ

ปีที่ 2 (11 ส.ค.52-10 ส.ค.53) ให้การคุ้มครองเงินฝาก 100 ล้านบาท

ปีที่ 3 (10 ส.ค.53-10 ส.ค.54) ให้การคุ้มครองเงินฝาก 50 ล้านบาท

ปีที่ 4 (11 ส.ค.54-10 ส.ค.55) ให้การคุ้มครองเงินฝาก 10 ล้านบาท

และนับจากวันที่ 11 ส.ค.55 ที่เข้าสู่ปีที่ 5 เป็นต้นไป ให้การคุ้มครองเงินฝาก 1 ล้านบาทต่อรายต่อสถาบันการเงินแต่ละแห่งเท่านั้น

อาทิ หากอยู่ในช่วงปีที่ 2 ระหว่างวันที่ 11 ส.ค.52-10 ส.ค.53 กรณีมีเงินฝากในบัญชี 200 ล้านบาท ถ้าสถาบันการเงินที่เราฝากเงินไว้ปิดกิจการ จะได้คืนเพียง 100 ล้านบาท ส่วนที่เกินผู้ฝากรอรับคืนจากกองทรัพย์สินของสถาบันการเงินภายหลังสถาบันคุ้มครองเงินฝากทำหน้าที่เป็นผู้ชำระบัญชี เพื่อจัดการกับทรัพย์สินของสถาบันการเงินที่ถูกปิด แล้วนำเงินมาเฉลี่ยคืนให้แก่เจ้าหนี้

ถ้าหากสถาบันการเงินที่ผู้ฝากเงินถูกสั่งปิดกิจการ ผู้ฝากเงินสามารถยื่นคำขอรับเงินฝากได้ภายใน 90 วัน นับจากวันที่สถาบันคุ้มครองเงินฝากประกาศกำหนดให้มายื่นขอรับเงิน หลังจากนั้นผู้ฝากเงินจะได้รับเงินฝากคืนภายใน 30 วัน

นอกจากนี้ ผู้ฝากเงินจะได้รับดอกเบี้ยค้างจ่ายของเงินฝาก จนถึงวันที่สถาบันการเงินถูกเพิกถอนใบอนุญาต แต่เฉพาะวงเงินคุ้มครอง 1 ล้านบาทเท่านั้น เพื่อให้ครอบคลุมผู้ฝากเงินรายย่อย

การคุ้มครองเงินฝาก ครอบคลุมเงินฝากทุกประเภทที่เป็นเงินบาทในบัญชีเงินฝากภายในประเทศ แต่ไม่คุ้มครองเงินฝากในบัญชีประเภทเงินบาทหรือเงินสกุลต่างประเทศของบุคคลที่มีถิ่นฐานอยู่นอกประเทศ (นอนเรสซิเดนต์)

//

ปัจจุบันบัญชีเงินฝากภายในประเทศที่มีเงินฝากต่ำกว่า 1 ล้านบาท รวมเป็นเงินทั้งหมดประมาณ 2 ล้านล้านบาท มีจำนวน 73.7 ล้านบัญชี หรือ 98.8% ของบัญชีทั้งหมดที่อยู่ในระบบ 74.6 ล้านบัญชี

ส่วนที่เหลืออีกประมาณ 9 แสนบัญชี มีเงินฝากมากกว่า 1 ล้านบาท คิดเป็นเงินรวมประมาณ 5.1 ล้านล้านบาท

ทำให้ ธปท.และกระทรวงการคลังอ้างหลักการของสถาบันคุ้มครองเงินฝาก ว่าเป็นการคุ้มครองผู้ฝากเงินรายย่อย ซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ แต่มีความเข้าใจและความสามารถจำกัดในการประเมินความมั่นคงของสถาบันการเงิน

ในกรณีของคนร่ำรวย หรือนักธุรกิจ เชื่อว่ากลุ่มนี้จะสามารถเลือกสถาบันการเงินที่มั่นคงในการฝากเงินก้อนใหญ่ หรือบัญชีกระแสรายวันเพื่อหมุนเวียนในการทำธุรกิจได้

อย่างไรก็ตาม ผู้บริหาร ธปท.ยืนยันว่าไม่ต้องตื่นตระหนกกับเรื่องนี้ เพราะเงินฝากนอกเหนือจากการคุ้มครองจะไม่สูญทั้งหมดหากสถาบันการเงินล้ม เพราะตามพ.ร.บ.การประกอบธุรกิจสถาบันการเงินฉบับใหม่อนุญาตให้ ธปท.เข้าไปควบคุมกิจการของสถาบันการเงินที่อ่อนแอ โดยที่ยังมีเงินกองทุน และสินทรัพย์ยังไม่ติดลบ หรือให้เหลือเพียงพอจะสามารถคืนเงินฝากทั้งจำนวนแก่ผู้ฝากเงินทุกรายได้ ภายใต้การเฉลี่ยทรัพย์สิน

และในอนาคตคณะกรรมการสถาบันคุ้มครองเงินฝาก สามารถพิจารณาเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินสูงสุดที่ให้การคุ้มครองได้ โดยผ่านความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง

ผู้บริหาร ธปท.ยังแนะนำว่า ผู้ฝากเงินสามารถบริหารความเสี่ยง ด้วยการแยกฝากเงินเป็นรายบัญชี บัญชีละ 1 ล้านบาท ยังธนาคารพาณิชย์ และสถาบันการเงินที่เข้าร่วมการคุ้มครองเงินฝาก เช่น ฝากบัญชีละ 1 ล้านบาทกับธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน และบริษัทเครดิตฟองซิเอร์ 42 แห่ง จะได้รับการคุ้มครองเงินฝาก 42 ล้านบาท

คาดว่าหลัง 5 ปีที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ สถาบันคุ้มครองเงินฝากจะมีการให้เกรดแก่สถาบันการเงินที่อยู่ภายใต้กฎหมายคุ้มครองเงินฝาก เพื่อแสดงถึงความมั่นคงของฐานะการเงิน แต่จะไม่เปิดเผยให้สาธารณชนทราบ เพียงแต่แจ้งให้สถาบันการเงินแต่ละแห่งทราบเป็นการภายใน เนื่องจากในอนาคตสถาบันการเงินที่มีเกรดแตกต่างกันจะจ่ายเบี้ยประกันเข้าสถาบันคุ้มครองเงินฝากไม่เท่ากัน

ดังนั้นในแง่ของผู้ฝากเงิน นับจากนี้ไปจะต้องให้ความสำคัญในการติดตามฐานะและผลการดำเนินงานของธนาคาร เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงในการฝากเงิน

สถาบันการเงินภายใต้กฎหมายคุ้มครองเงินฝาก

ธนาคารพาณิชย์ 34 แห่ง

1. ธนาคารกรุงเทพ

2. กรุงไทย

3. กรุงศรีอยุธยา

4. กสิกรไทย

5. ทหารไทย

6. ไทยธนาคาร

7. ไทยพาณิชย์

8. นครหลวงไทย

9. สแตนดาร์ดชาร์เตอร์ด (ไทย)

10. ยูโอบี

11. ธนชาต

12 ทิสโก้

13. เมกะ สากลพาณิชย์

14 เกียรตินาคิน

15. แลนด์ แอนด์ เฮ้าส์ เพื่อรายย่อย

16. สินเอเซีย

17. ไทยเครดิต เพื่อรายย่อย

18. เอไอจี เพื่อรายย่อย

19. เอบีเอ็น แอมโร เอ็น.วี.

20. เจพีมอร์แกน เชส

21. โอเวอร์ซี-ไชนีสแบงกิ้งคอร์ปอเรชั่น

22. โตเกียว-มิตซูบิชิ ยูเอฟเจ

23. ซิตี้แบงก์ เอ็น.เอ.

24. อาร์เอชบี จำกัด

25. อเมริกา เนชั่นแนล แอสโซ-ซิเอชั่น

26. คาลิยง

27. ฮ่องกงและเซี่ยงไฮ้แบงกิ้งคอร์ปอเรชั่น จำกัด

28. ดอยซ์แบงก์

29. มิซูโฮ คอร์ปอเรต จำกัด

30. บีเอ็นพี พารีบาส์

31. ซูมิโตโม มิตซุย แบงกิ้ง คอร์ปอเรชั่น

32. ธนาคารแห่งประเทศจีน

33. โซซิเยเต้ เจเนราล

34. อินเดียนโอเวอร์ซีส์

บริษัทเงินทุน 5แห่ง

1. บริษัทเงินทุนฟินันซ่า

2. บง.สินอุตสาหกรรม

3. บง.กรุงเทพธนาทร

4. บง.แอ็ดวานซ์

5. บง.อเมริกัน เอ็กซ์เพรส

บริษัทเครดิตฟองซิเอร์ 3 แห่ง

1. เครดิตฟองซิเอร์ ลินน์ ฟิลลิปส์ มอร์ทเก็จ

2. เครดิตฟองซิเอร์ สหวิริยา

3. เครดิตฟองซิเอร์ เอเซีย

หน้า 8